Hierbij onze overwegingen bij Kerstmis 2001 en Nieuw Jaar 2002.

 

De mensheid worstelt al vele eeuwen met het probleem van de verhouding van de ik met de Ander, de ander, de anderen. We willen enerzijds de volkomen vrijheid, maar anderzijds heeft het individu ook behoefte aan geborgenheid. In al die vele eeuwen bleek vrijheid en geborgenheid onverenigbaar. De mensen blijven zwak, goedgelovig, zondig, ijdel, rancuneus en hun hoofd volgestopt met half begrepen lectuur en de vrijheid brengt daar geen verandering in. Zo hebben we het geleerd van Homerus en de Griekse tragedieschrijvers tot Shakespeare , Faust, Dostojewski  en de vele moderne schrijvers.

 

Toch heeft de mensheid geprobeerd om aan het drama van de onverenigbaarheid van de volkomen vrijheid enerzijds en het verlangen naar bescherming in de gemeenschap anderzijds, te ontsnappen. Door alle eeuwen heen, bijvoorbeeld door de eliminatie van die Ander, de ander en de anderen: door pesten, karaktermoord, door moord, door pogroms, door terreur, door oorlog. Een andere weg die bewandeld werd was die van “brood en spelen”: in de moderne tijd in het “westen” een rijke keus, voorwaar! Gelovigen en ongelovigen, christenen en andersdenkenden, zij allen vieren intussen het slot van het jaar met allerlei feesten. Misschien is er meer nog dat ons allen in zo’n grote getale beweegt dit te doen, dan alleen maar de partijen , de copieuze maaltijden, de geschenken die worden uitgewisseld ?  Worden we alleen maar door de commercie opgezweept ?

 

Het is allemaal waar, en ook niet verwerpelijk, maar er is inderdaad nog meer. Vanaf de tijd van de piramiden tot op huidige dag bij popzangers zingt de mensheid tegelijkertijd het lied van de liefde. Immers, bij  alles wat hiervoor is opgesomd, klinkt toch ook door dat we elkaar   vreugde, gelukzaligheid willen mededelen, en bij het welbewust uitwisselen van geschenken speelt zeker mee de gedachte dat we willen uitzien naar iets onbekends dat ons die gevoelens wil overbrengen. We kunnen er niet omheen dat het hoe dan ook gaat om uiteindelijk elkaar genegenheid, ja liefde door te geven, één van de oudste en standvastigste elementen uit het leven van de mens.

 

Liefde is echt zo’n universele menselijke waarde. Vrijwel alle mensen hebben gevoelens van liefde voor hun naasten. Alleen liefde maakt het leven waardevol, zonder liefde lijden we een miserabel, tragisch leven, louter een leven van verveling.

 

Liefde echter, uit zich op verschillende wijzen. Liefde uit zich daar waar men bezorgd is om al het goede voor de geliefde te bewerken. Tegelijkertijd wordt dan de tegenstelling tussen egoïsme en altruïsme overbrugd. Het komt wel voor dat diegene, naar wie de liefde uitgaat, al het goede passief ondergaat. We zien dat bijvoorbeeld bij de liefde van de ouders voor hun kinderen, of van de wijze voor zijn leerlingen.  Deze vorm van liefde is van de zijde van de ouders vanzelfsprekend, maar geldt niet in die mate in omgekeerde richting. In deze vorm is liefde er een tussen ongelijkwaardige partners. Onvermijdelijk, en vaak ongewild kan deze vorm van liefde wel eens ontaarden in een vorm van (psychisch) imperialisme en kolonialisme.

 

Dus: op zoek naar een betere vorm van liefde. Denkbaar is dan  de liefde tussen gelijken: men ziet de eigen waarden en belangen weerspiegeld in die van de ander. Door de wisselwerking kan men een gevoel krijgen dat men deel heeft aan iets dat je uittilt buiten de begrenzing van de eigen persoon. Deze vorm vindt men bij gelieven en boezemvrienden.

 

In de Joodse klassieke boeken – gebundeld in één band, Bijbel, genoemd – wordt het drama van vrijheid en gebondenheid, haat en nijd, van vergeving en liefde tot een waar hoogtepunt gebracht. Evenwel na alle verhalen over macht en machtsmisbruik, oorlogen en geweld, over het schrikwekkende van Gods schepping, klinkt uit dat “moeras” opeens een tijding van vreugde op, blijkt dat op die mestvaalt van verschrikkingen de leliën van onschuld, reinheid en majesteitelijke liefde kunnen bloeien. Dan wordt geschreven over een liefde die onvoorwaardelijk is, zonder eisen aan de ander te stellen, kortom: een liefde die de ander bemint zoals die is, die de ander neemt met al diens hebbelijkheden. Het is een liefde die niet eens wederhoopt. Het is een liefde die je overkomt en waarbij je niet vraagt naar het hoe en waarom. Deze hoge vorm van liefde onttrekt zich aan iedere analyse, is veeleer verbonden met een groot mysterie die ons verwijst naar het zien van aangezicht tot aangezicht, ongebroken.

 

Deze hogere vorm van liefde , die al de andere vormen in zich opneemt en vervolmaakt, is lankmoedig en goedertieren, niet afgunstig, praalt niet, beeldt zich ook niets in, zoekt zichzelf niet, laat zich niet kwaad maken en rekent het kwade niet aan. Deze liefde verheugt zich niet over onrecht, maar vindt haar vreugde in de waarheid. Alles verdraagt zij, alles hoopt zij, alles duldt zij en ze zal nimmer vergaan.

 

Liefde is een groot menselijk goed, wellicht het belangrijkste, maar het maakt ons ook kwetsbaar voor verdriet en pijn. Er is ook het verdriet van diegenen die (nog) niet getroffen zijn door de “liefdespijl” en die deze dagen zich realiseren dat zij iets belangrijks missen in hun leven. En de feestvierders weten ook niet altijd de oplossing : we zijn niet altijd in staat liefde in welke vorm dan ook te geven en te ontvangen als wel wenselijk zou zijn.

 

All  you  need  is  love,  zongen de Beatles destijds. Ja ,  maar men kan niet altijd  liefde opbrengen, niet altijd de waarde van liefde doorgeven. Met Kerstmis willen we gedenken dat deze hoge vorm van liefde in de eerste plaats in het gezin beoefend, gepraktiseerd kan en moet worden. Maar we kennen de gebroken mens. En inderdaad, liefde lost ogenschijnlijk ook niet alle problemen van de mensenwereld op. Maar wie de liefde, en dan niet alleen aan het einde van het jaar, koestert en beoefent dag na dag, aan die zal het uiteindelijke mysterie in alle heerlijkheid zich openbaren. Op z’n minst zal de door liefde bezielde persoon rechtop gaan door het leven.

 

 

Een voorspoedig nieuwjaar toegewenst door Max en Francien

 

 

 Ga naar de Kerstoverwegingen  
 Ga naar het kookboek   
 Ga naar de welkomstpagina